Şehir ve Lezzet Yazılar

Karbon Ayak İzi Türkiye’de Kaçıncı Sırada? Ekonominin Görünmeyen Maliyeti Basdurakkemeralti ailesiyle yeniden buluşuyoruz; bu kez konu başlığımız Karbon ayak izi Türkiye’de kaçıncı sırada. Bir şeyi seçtiğimiz anda başka bir şeyden vazgeçiyoruz. Daha büyük bir otomobil, daha ucuz bir elektrik, daha hızlı üretim ya da daha uzun bir yolculuk… Bunların her birinin yalnızca cebimizde değil, ortak yaşam alanımızda da bir bedeli var. Kaynakların kıt, ihtiyaçların ise sınırsız olduğu bir dünyada ekonomi aslında tam olarak bu seçimlerin sonuçlarını düşünme sanatı. Karbon ayak izi de bu nedenle yalnızca çevre meselesi değil; üretimin, tüketimin, gelir dağılımının ve refahın ekonomik bir göstergesi. Peki karbon ayak…

Bugün Film izlemek neye iyi gelir hakkında en sık sorulan soruların yanıtlarına Basdurakkemeralti ile birlikte bakıyoruz. Film İzlemek Neye İyi Gelir? Öğrenmenin Ekrandaki Dönüştürücü Gücü Öğrenmek bazen bir kitabın sayfasında, bazen bir sohbetin ortasında, bazen de karanlık bir salonda perdede beliren tek bir görüntüyle başlar. Bir film izlerken yalnızca bir hikâyeye tanıklık etmeyiz; başka insanların korkularına, seçimlerine, çatışmalarına ve umutlarına kısa süreliğine ortak oluruz. Belki de bu yüzden bazı filmler jenerik aktıktan uzun süre sonra bile zihnimizde yaşamaya devam eder. Peki, film izlemek neye iyi gelir? Pedagojik açıdan bakıldığında cevap yalnızca “bilgi kazandırır” değildir. Film; merakı, empatiyi, sorgulamayı, sosyal farkındalığı…

EU Beden Ne Demek? Ayakkabı Numaralarının Tarihine Yolculuk Geçmişe biraz dikkatle baktığımızda, bugün sıradan gördüğümüz bir ayakkabı numarasının bile insanların ölçme, üretme ve alışveriş yapma biçimleri hakkında şaşırtıcı bir hikâye anlattığını fark ederiz. EU beden nedir ve nereden gelir? Ayakkabının üzerinde gördüğümüz EU 38, EU 40 veya EU 42, “European Union” yani Avrupa Birliği tarafından oluşturulmuş modern bir ölçü sistemi anlamına gelmez. Buradaki EU, esas olarak kıta Avrupası’nda kullanılan Avrupa ayakkabı numaralandırma sistemini ifade eder. Sistemin tarihsel kökü, Fransız ayakkabıcılığında kullanılan Paris point (Paris puanı) ölçüsüne uzanır. Bir Paris point yaklaşık 6,67 mm, yani bir santimetrenin üçte ikisidir. Vikipedi +1…

Erkekler Boşalınca Neden Rahatlar? Bedenin Ötesinde Bir Felsefe Sorusu Merhaba sevgili okurlar, Basdurakkemeralti ile birlikte Erkekler boşalınca neden rahatlar konusuna yakından bakıyoruz. Bir insanın yoğun bir arzunun ardından birdenbire sakinleşmesi size hiç tuhaf geldi mi? Birkaç dakika önce zihni tek bir isteğin çevresinde dönüyorken, sonra neden dünya yeniden sessizleşir? Bu değişimi yalnızca hormonlarla açıklamak, aslında daha büyük bir soruyu gözden kaçırabilir: Arzu dediğimiz şey nedir ve biz arzumuz sona erdiğinde gerçekten ne yaşamış oluruz? “Erkekler boşalınca neden rahatlar?” sorusu ilk bakışta biyolojik görünür. Fakat biraz derine inildiğinde etik, etik sorulara; “rahatlama” deneyiminin nasıl bilindiğine ilişkin bilgi kuramı sorunlarına ve insanın…

BLACKPINK’in Lideri Kimdir? Psikolojik Bir Mercekten Bakış BLACKPINK’in lideri kimdir sorusuyla karşılaştığımda aklıma yalnızca “Jisoo mu, Jennie mi?” sorusu gelmiyor. Asıl merak ettiğim, insanların neden bir grupta mutlaka tek bir kişinin yön gösteren kişi olmasını beklediği. Bir grubun uyumu gerçekten tek bir lidere mi bağlıdır, yoksa liderlik bazen üyeler arasında görünmez biçimde paylaşılabilir mi? BLACKPINK bu açıdan ilginç bir örnek. Çünkü grubun resmî bir lideri yok. Grubun üyeleri daha önce yaptıkları açıklamalarda lider belirlenmemesinin bilinçli bir tercih olduğunu belirtmişti. YG’nin yayımladığı erken dönem röportajında da BLACKPINK’in lideri olmadığı ve Jennie’nin özellikle kamu önünde konuşma konusunda daha rahat olduğu aktarılmıştı. Tek…

Bebekte FK ne demek başlığıyla ilgili bu kapsamlı anlatımın faydalı olmasını dileriz. Bebekte FK Ne Demek? Ateşli Nöbetlerin Tarihsel Yolculuğu Hoş geldiniz! Basdurakkemeralti ekibi olarak Bebekte FK ne demek hakkında güncel ve faydalı bilgiler aktarıyoruz. Bir bebeğin ateşle birlikte aniden kasılması, geçmişte olduğu gibi bugün de aileler için son derece sarsıcı bir görüntüdür; fakat geçmişe baktığımızda, bu olayın nasıl anlamlandırıldığı değiştikçe tıbbın ve toplumun çocuğa bakışının da değiştiğini görürüz. Buradaki FK, tıp dilinde febril konvülziyon, yani ateşli havale/ateşli nöbet anlamına gelir. Genellikle çocukluk çağında ateş sırasında ortaya çıkan bu nöbetler, merkezi sinir sistemi enfeksiyonu veya başka belirgin bir neden olmadan…

Açık Giyinmek Ne Kadar Günahtır? Ekonominin Penceresinden Bakınca Kaynakların kıt, ihtiyaçların ise neredeyse sınırsız olduğu bir dünyada insanın yaptığı her seçimin bir bedeli var. Bazen bu bedel para, bazen zaman, bazen itibar, bazen de toplumla kurduğumuz ilişkiler oluyor. Kıyafet seçimi de bundan bağımsız değil. Bir insanın ne giyeceği ilk bakışta tamamen kişisel bir tercih gibi görünse de bu tercih; tüketim, moda piyasası, toplumsal normlar, iş hayatı ve hatta kamu politikalarıyla kesişebiliyor. Burada önemli bir ayrım yapmak gerekiyor: “Açık giyinmek ne kadar günahtır?” sorusunun dini hükmünü ekonomi tek başına belirleyemez. Günah kavramı inanç ve dini ölçütlerle değerlendirilir. Ekonomi ise bu davranışın…

Aldatılan bir kadın hangi davaları açabilir hakkında güvenilir bir başlangıç yapmak isteyenler için Basdurakkemeralti olarak bu içeriği hazırladık. Aldatılan Bir Kadın Hangi Davaları Açabilir? Kültür, Hukuk ve kimlik Dünyanın farklı köşelerinde aşkın, evliliğin ve sadakatin nasıl anlamlandırıldığını düşündüğümüzde, aslında tek bir “doğru ilişki biçimi” olmadığını fark ederiz. Bir toplumda evlilik iki insan arasındaki özel bir bağ olarak görülürken, başka bir kültürde aileler, soy ve ekonomik ilişkiler bu bağın ayrılmaz parçalarıdır. Tam da bu nedenle “Aldatılan bir kadın hangi davaları açabilir?” sorusu yalnızca hukuki değil, aynı zamanda kültürel bir sorudur. Bu soruyu Türkiye’deki hukuk düzeni açısından ele alırken antropolojinin sunduğu Aldatılan…

5 ft 6 inç ne kadardır? Kültürel Bir Sorudan Antropolojik Bir Yolculuğa Farklı kültürlerin gündelik hayatlarına baktığımda beni en çok şaşırtan şeylerden biri, sıradan görünen ölçülerin bile ne kadar farklı anlamlar taşıyabilmesi. Bir yerde boy uzunluğu yalnızca fiziksel bir özellikken, başka bir toplumda yaş, toplumsal statü, güzellik veya yetişkinlik fikriyle ilişkilendirilebiliyor. Bu nedenle basit bir soruyla başlayalım: 5 ft 6 inç ne kadardır? Bu ölçü yaklaşık 167,6 santimetredir; yani kabaca 1,68 metre. Fakat antropolojik açıdan asıl ilginç soru, 167,6 santimetrenin ne anlama geldiğidir. Çünkü insan bedenini ölçmek, yalnızca matematiksel değil, aynı zamanda kültürel bir eylemdir. Boy Ölçmek: Matematikten Kültürel Göreliliğe…

Çelik Kubbe Aktif mi? Eğitim Perspektifinden Teknoloji, Güvenlik ve Öğrenmenin Dönüşümü Bir insanın hayatını değiştiren en güçlü araçlardan biri öğrenmedir. Bazen bir kitapta karşılaşılan tek bir cümle, bazen bir öğretmenin yönlendirmesi, bazen de yeni bir teknolojiyle kurulan etkileşim, düşünme biçimimizi tamamen değiştirebilir. Öğrenme yalnızca bilgi edinmek değil; dünyayı anlamlandırma, sorgulama ve geleceği şekillendirme sürecidir. Peki güvenlik teknolojileri, yapay zekâ ve dijital sistemlerle çevrili yeni dünyada öğrenme nasıl dönüşüyor? “Çelik Kubbe aktif mi?” sorusu yalnızca savunma teknolojileri açısından değil, eğitim ve pedagojik gelişim açısından da farklı soruları beraberinde getiriyor: Teknoloji hayatımıza girdikçe nasıl öğreniyoruz? Geleceğin bireyleri hangi becerilere ihtiyaç duyacak? Çelik…